schadefonds artikel
Directeur Nina Huygen neemt afscheid

Daling aantal klachten
Op uitnodiging van het Schadefonds Geweldsmisdrijven kwamen op 3 maart jl. vertegenwoordigers van Politie en Justitie, Slachtofferhulp Nederland, het Openbaar Ministerie, Jeugdzorg en de lotgenotenverenigingen in de Rijswijkse Schouwburg bijeen voor een inspriratiebijeenkomst[1] . De aftrap werd verzorgd door waarnemend Nationale ombudsman, Frank van Dooren. Hij pleitte voor prettig en passend contact met slachtoffers. Onder de bezielende leiding van vertrekkend directeur Nina Huygen zet het Schadefonds Geweldsmisdrijven sinds 2012 actief in op deze manier van werken[2] . Waarnemend Nationale ombudsman van Dooren onthulde uit het jaarverslag  van de Nationale ombudsman over 2014[3]dat het aantal klachten over het Schadefonds dat bij de Nationale ombudsman in 2014 binnenkwam, wederom is afgenomen (met 30% ten opzichte van 2013), ondanks een toename aan taken en verantwoordelijkheden bij het Schadefonds. De persoonlijke en mensgerichte (PCMO) aanpak van het Schadefonds werkt in effect ook door in de tweedelijnsklachtbehandeling door de Nationale ombudsman.

Inzet op Prettig Contact met de Overheid
In de huidige aanpak is het zo dat de jurist van het Schadefonds de aanvrager na ontvangst van de aanvraag belt. En als - na gemiddeld 16 weken - het conceptbesluit klaar is, belt de jurist opnieuw met het slachtoffer om het besluit door te spreken en toe te lichten. Soms leidt dit tot aanvullende informatie die dan alsnog in het besluit kan worden meegenomen. De medewerkers van het Schadefonds zijn in 2012/2013 met ondersteuning vanuit het project Prettig Contact met de Overheid getraind in het snel persoonlijk (telefonisch) contact opnemen met slachtoffers. Een werkwijze, zo betoogde directeur Nina Huygen in haar verhaal, die ervoor gaat zorgen dat de overheid een betere naam en reputatie krijgt.

Effect persoonlijke en mensgerichte aanpak
Een persoonlijk gesprek met slachtoffers zorgt voor duidelijkheid, kwalitatief betere besluiten, kortere doorlooptijden en meer inzicht en begrip over en weer. Mensen begrijpen juridische termen in brieven vaak niet en weten ook niet welke afwegingen door het Schadefonds worden gemaakt om tot een besluit te komen. Dat geldt in het bijzonder voor slachtoffers die kampen met een post-traumatische stressstoornis. Slachtoffers zijn over het algemeen vooral op zoek naar erkenning voor het leed dat hen is aangedaan. Natuurlijk is het niet mogelijk om met iedereen een uur aan de telefoon te zitten maar dat is ook helemaal niet nodig. De medewerkers van het Schadefonds zijn getraind in het respectvol èn effectief invulling geven aan hun gesprekken met slachtoffers[4] .  Zij bieden ruimte voor het verhaal en de emoties van het slachtoffer en zorgen voor een luisterend oor, begrip en erkenning. Daarnaast geven zij - in aansluiting op de vragen en informatiebehoefte van het slachtoffer waar zij mee spreken - een begrijpelijke toelichting , waarbij o.a. wordt ingegaan op de afwegingen die hebben geleid tot het uiteindelijke besluit van het Schadefonds. Het doel is dat ook die mensen die geen tegemoetkoming krijgen, zich rechtvaardigheid behandeld voelen.

Organisatorische borging
Alleen een training is niet voldoende maar pas een begin. De andere werkwijze betekent ook een cultuurverandering. Wat daarvoor nodig is, is aandacht en ondersteuning van de leiding en van het middenmanagement. En daarnaast ook verdieping en ondersteuning bij de verdere ontwikkeling en toepassing van de vaardigheden in de vorm van training, intervisie en door het met regelmaat uitvoeren van evaluaties. Het is ook belangrijk om successen en ervaringen te blijven delen. De medewerkers van het Schadefonds doen dat door onderling ervaringen uit te wisselen op intranet in de vorm van een verhalenestafette. Elk verhaal wordt afgesloten met ‘Ik geef de telefoon door aan…’ Een leuk initiatief om ervoor te zorgen dat je van elkaar te blijft leren en elkaar blijft inspireren.

Veranderingen en aanpassingen
Tijdens haar directeurschap heeft Nina Huygen de afgelopen vier jaar een nieuwe koers ingezet en is het Schadefonds Geweldsmisdrijven meer op de burger en aanvrager is gericht geraakt. Daarnaast is het Schadefonds ook toegankelijker voor haar ketenpartners. Bovenop de verandering in werkwijze zijn ook de taken van Schadefonds verbreed met de regelingen voor seksueel misbruik in de jeugdzorg, een regeling voor schade als gevolg van openlijk geweld en de subsidieregeling overvallen die slachtoffers van een overval in staat stelt om preventieve maatregelen te nemen om herhaling van een overval te voorkomen.

Tot slot vormt de doelstelling van het kabinet om éénmalige gegevensaanlevering voor burgers en het recht op digitaal zakendoen met de overheid in 2017 te realiseren ook een extra uitdaging. Voor de kleinere uitvoeringsorganisaties en hun ketenpartners leveren deze veranderingen geheel eigen aandachtspunten en zorgen[5] op. Om de kleine uitvoeringsorganisaties in deze ontwikkelingen wel een gezicht en stem te kunnen geven is het Schadefonds met een aantal andere kleine uitvoeringsorganisaties een samenwerkingsverband aangegaan en hebben een zetel in de Manifestgroep van grote uitvoeringsinstanties verworven.

Eén loket voor slachtoffers
Een volgende ambitie bestaat voor het Schadefonds uit het realiseren van één loket voor slachtoffers. Op de inspiratiebijeenkomst hield Huygen daar vorige maand een vurig pleidooi voor. Dat achter dat ene loket diverse instanties hun belangrijke werk doen, typeerde zij als goed en logisch. Maar de burger, en zeker het slachtoffer, is gebaat bij één punt, één plek om aan te kloppen. Tijdens de afsluitende paneldiscussie werd dit door vertegenwoordigers van onder andere de politie en de rechterlijke macht instemmend ontvangen. Het pleidooi voor meer aandacht voor jeugdige slachtoffers was warm en vurig. Ook werd opgeroepen om meer te kunnen doen voor slachtoffers van geestelijke mishandeling en verwaarlozing. Voorman van Slachtofferhulp Nederland, Harry Crielaars, gaf aan te hopen dat de term ´slachtoffer´ in de toekomst nog slechts een geuzennaam is. Huygen had vervolgens het 'laatste woord' en bracht haar wens naar voren om in de toekomst over slachtofferherstel te spreken. 

[1] https://www.youtube.com/watch?v=8OspYmDEz9E&feature=youtu.be

[2] https://schadefonds.nl/nieuws/286-succeservaringenmet-burgergericht-werken-2

[3] https://www.nationaleombudsman.nl/uploads/jaarverslag-download/Kamerstuk%20Ombudsman_%20compleet.pdf

[4] http://prettigcontactmetdeoverheid.nl/sites/default/files/documenten/interview%20Schadefonds%20Geweldsmisdrijven.pdf

[5] http://ibestuur.nl/magazine/klein-lef