conferentie Toekomstbestendig Goed Bestuur

MASTERCLASSES

1.    Overheid-burger interacties vanuit gedragswetenschappelijk perspectief
Andre Verburg (bestuursrechter rechtbank Midden-Nederland) 
Via wet- en regelgeving, financiële prikkels en/of communicatie probeert de overheid vormen van gewenst gedrag te stimuleren en ongewenst gedrag af te remmen. Toepassing van kennis en inzichten uit de gedragswetenschappen dragen bij aan een doeltreffendere en doelmatigere overheid. Zo blijkt uit het project Prettig Contact met de Overheid dat aandacht voor procedurele rechtvaardigheid in de interactie tussen overheid en burger tot minder procedures leidt , het vertrouwen in de overheid versterkt en de acceptatie van overheidsbesluiten en legitimiteit van het overheidshandelen vergroot. Dit geldt in het bijzonder voor negatieve besluiten. In deze masterclass gaan we in op de werking van procedurele rechtvaardigheid en de toepassing in de praktijk door ambtenaren en de bestuursrechter.

Presentatie

2.      Digitale transformatie: burgers bedienen in het digitale domein
Helen Huydekoper (Juridisch Loket)
Toekomstbestendig goed bestuur vraagt ook om een digitale transformatie. Dat is iets anders dan alleen maar het digitaliseren van diensten en processen. Een goede transformatie betekent 1) het in kaart brengen van het huidige interactieproces met de burger 2) aandacht voor de vraag hoe technologie dit kan versimpelen, zodat het proces verbetert en een glimlach oplevert bij de gebruiker. Het Juridisch Loket omarmt deze visie en realiseert met kleine simpele interacties grote resultaten. Laat je in deze masterclass inspireren door grote en kleine transformaties en kijk mee hoe anderen het doen. Wat kunnen we leren van www.gov.uk, van Netflix, Uber, en natuurlijk van ons eigen Juridisch Loket?

Presentatie

3.      Wat doe je wanneer de overheidinstantie zelf partij is geworden in een conflict? 
Ninke van der Kooy (Gemeente Enschede)
Wanneer de overheid een eigen belang heeft (bijvoorbeeld financieel of in het vertegenwoordigen van bepaalde algemene belangen) en dit moeilijk kan combineren met een rol als procesbegeleider zonder het vertrouwen van de andere partijen te riskeren, kan publieke beleidsbemiddeling mogelijkheden bieden om conflicten te voorkomen of te beslechten. Aan de hand van casussen uit de gemeente Enschede en Apeldoorn worden ervaringen met de inzet van publieke beleidsbemiddeling gedeeld.

Presentatie

4.      Een integrale geschilbeslechting voor het sociaal domein 
Marilyn Haimé (directeur CZW, BZK) en Addie Stehouwer (Nationale ombudsman) 
Nu de uitvoering van de decentralisaties inmiddels gestalte heeft gekregen zoeken gemeenten naar mogelijkheden om de behandeling van klachten en bezwaren op één punt te doen geschieden. Dat biedt het voordeel dat alle problemen waar een persoon of een gezin mee te maken heeft, als geheel in ogenschouw genomen kunnen worden. Het samenbrengen van klachten en bezwaren bij één loket is echter niet het uitgangspunt van de wettelijke regelingen geweest. De verschillende wetten die van toepassing zijn kennen ieder eigen regels. Wel zijn voor de overheid de procedures geconcentreerd in de Awb, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen klachten en bezwaren. Voor private instellingen, die in samenwerking met de gemeente vorm geven aan de uitvoering van veel beslissingen, gelden eigen procedures. In deze masterclass laten wij zien hoe gemeenten desondanks een integrale geschilbeslechting voor het sociaal domein kunnen realiseren en wat daarbij belangrijke aandachtspunten zijn.               

Presentatie Marilyn Haimé
Presentatie Addie Stehouwer
Toelichting integrale geschilbeslechting sociaal domein
Infographic integrale geschilbeslechting sociaal domein

5.      Ambtelijk vakmanschap en het effectief omgaan met mondige burgers en lastig gedrag
Andy Clijnk (Veilig Publieke Taak) 
Zijn ambtenaren en gezagsdragers in de huidige samenleving voldoende geëquipeerd om effectief om te kunnen gaan met mondige burgers en met instrumenteel gedrag, agressie of geweld? Welke lessen kunnen we inmiddels trekken uit onderzoek en de praktijk? Wat zijn belangrijke uitdagingen voor de toekomst?

Presentatie

6.    De praktijk van de Nieuwe Zaaksbehandeling door de bestuursrechter 
Prof Bert Marseille (Rijksuniversiteit Groningen) en Dick Allewijn (Rechtbank Den Haag) 
De bestuursrechter hanteert voor het beslechten van geschillen tussen overheid en burger sinds 2012 “de Nieuwe Zaaksbehandeling”. Veronderstellingen die aan deze wijze van zaaksbehandeling ten grondslag liggen zijn dat het juridische geschil tussen partijen vaker definitief wordt beslecht, dat partijen tevredener zijn over de uitkomst van de procedure en dat ze de uitkomst van de procedure vaker accepteren. Om na te gaan of de beoogde doelstellingen in de praktijk ook worden gerealiseerd is in opdracht van het ministerie van BZK onderzoek verricht. Wat betekenen de resultaten voor de bestuursrechter, wetgever en het beleid? Waar zitten de knelpunten en waar liggen de uitdagingen voor de toekomst? In deze masterclass worden de resultaten van het onderzoek gepresenteerd en geanalyseerd met een aantal betrokken bestuursrechters, ambtenaren en andere belangstellenden.

Presentatie
Artikel

7.      Geautomatiseerde besluitvorming & knelpunten in het contact tussen overheid en burger 
Marlies van Eck (Universiteit Tilburg, de Belastingdienst)
De processen rondom geautomatiseerde besluiten van de overheid lijken vooral te worden ingegeven door een focus op de efficiencyvoordelen voor het bestuur; snel, goedkoop en eenduidig. Uiteraard gaat ook in deze vorm van productie wel eens wat fout. Maar daar waar bij een fout in de productie van jam door de fabrikant een ‘terugroepactie’ op touw wordt gezet, wijst de overheid bij fouten de burgers op de bezwaarprocedure. Formeel is dat juist, maar inmiddels verwijst men ook naar bezwaar bij de inzet van systemen waarvan op voorhand al bekend is dat zij systematisch fouten maken. Is de doorverwijzing naar de bezwaarprocedure dan de aangewezen weg? Of is de bezwaarprocedure een excuus geworden voor het aanvaarden van foutmarges bij het nemen van primaire beslissingen? En is dat erg? Kan het ook anders? In deze masterclass kijken we naar de kenmerken van geautomatiseerde besluitvorming en welke ommezwaai het bestuur zou kunnen maken om de burger niet een prijs te laten betalen voor de efficiencyvoordelen van het bestuur.

Presentatie

8.    Niet allemaal tegelijk! Omgaan met massale procedures in het bestuursrecht
Prof Ymre Schuurmans (Universiteit Leiden) en Gerben Knuttel (hoofd juridische zaken provincie Overijssel)
Het komt steeds vaker voor dat burgers en masse besluiten om tegen dezelfde overheidsinstantie te procederen. Om te kunnen omgaan met massale procedures is een enkele maal een regeling getroffen (zoals in het belastingrecht). Een meer algemene regulering van massale bestuursrechtelijke procedures ontbreekt. In deze masterclass wordt besproken welke verschillende typen massale procedures in het bestuursrecht voorkomen, wat bekend is over hun ontstaan en over de wijze waarop zij het beste (kunnen) worden opgelost. De provincie Overijssel deelt haar ervaringen uit de praktijk.

Presentatie

9.      Professioneel omgaan met informatievragen en Wob- verzoeken
Minister Ronald Plasterk (BZK), Siebe Sietsma (journalist RTL), Elisabeth Pietermaat (Pels Rijcken)
De terughoudendheid van ambtenaren en overheidsorganisaties om informatie beschikbaar te stellen gaat vaak verder dan nodig op grond van de Wob-uitzonderingsgronden en de geldende beperkingen op de openbaarheid. Is de wijze waarop de burger en de media met wel openbaar gemaakte informatie omgaan hier debet aan of zijn er andere redenen? Hoe zou de angst van bestuurders en ambtenaren voor het beschikbaar stellen van informatie kunnen worden overwonnen? Is het - naast een grotere inzet op actieve openbaarheid - ook mogelijk om Wob-verzoeken beter en sneller te behandelen? Wat vraagt dit aan vaardigheden en wat is belangrijk in de procesinrichting? In deze masterclass worden knelpunten, ervaringen en oplossingen vanuit het beleid, de journalistiek en de praktijk besproken.

10.Openbaar bestuur en het verdienen en behouden van vertrouwen, legitimiteit en gezag
Prof. Herman Bröring (Rijksuniversiteit Groningen) 
Hoe worden besluitvormingsprocedures door de overheid ingericht en toegepast en wat betekent dit voor het vertrouwen in de overheid en de sociale cohesie in de samenleving? Wat is in dit verband de rol van het bestuursrecht? Wanneer wij kijken naar het verloop van het contact tussen overheid en burger in het kader van de problemen door de gaswinning in Groningen of rondom de windmolenparken in Drenthe, waar gaat het dan mis? Wat zijn de gevolgen? Waar liggen de belangrijkst aandachtspunten en uitdagingen voor het bestuur? In de veranderende samenleving zien we steeds vaker dat bestuurders worstelen met het verwerven van draagvlak en het afleggen van verantwoording over controversiële beslissingen. Hoe verdienen en behouden bestuurders gezag en vertrouwen? Wat is effectief en wat niet?

Presentatie
Artikel

11.   Leren van klachten 2.0
Arre Zuurmond (Ombudsman Amsterdam) 
De ombudsman van de gemeente Amsterdam vormt een belangrijke schakel in de wijze waarop de gemeente omgaat met de klachten van haar inwoners. Hij hecht er veel waarde aan om klachten niet alleen op individueel, maar ook op structureel niveau in het vizier te krijgen. Dat leidt tot leerprocessen waardoor de overheid repareert wat niet goed is gegaan, problemen kan voorkomen èn zichzelf kan verbeteren. In deze masterclass belicht de gemeentelijke ombudsman hoe hij hierin samenwerkt met de gemeente en zo bijdraagt aan het verbeteren van de dienstverlening en (stapeling van) problemen bij burgers weet te voorkomen.

Presentatie

12.  De stap naar hoger beroep. Wat bepaalt het appelgedrag van burgers in het bestuursrecht?
Martje Boekema (Rijksuniversiteit Groningen) & Prof. Bart Jan van Ettekoven (Raad van State & Hoogleraar Universiteit van Amsterdam) 
Burgers die hun geschil met een overheidsinstantie aan de bestuursrechter hebben voorgelegd, gaan opvallend vaak in hoger beroep. De appelpercentages zijn significant hoger dan in civiele zaken en strafzaken terwijl burgers in slechts 10% van de gevallen in het gelijk worden gesteld. Wat maakt dat burgers juist in conflicten met de overheid in hoger beroep gaan? Is de procedure in eerste aanleg onzorgvuldig? Roept de gang van zaken bij de bestuursrechter weerstanden op? Wegen burgers de kosten en baten van doorprocederen zorgvuldig af of ontbreekt het hen aan relevante informatie? Bevat het stelsel prikkels om door te procederen? Wat betekent dit voor het beleid en voor de wetgever? 

Presentatie